BRIC Behavioral Research Information Center " مرکز اطلاعات تحقیقات رفتاری
| ||
|
همه چیز درباره مقاله علمی فهرست مطالب مقدمه تفاوت تحقيق با مقاله محورهايي كه در يك مقاله علمي بررسي ميشود الف) بررسي به لحاظ ساختار ظاهري و فيزيكي تفاوت مقالات پژوهشي و مطالعاتي ۱- مقالات پژوهشی و ساختار آن ساختار مقاله پژوهشي ۲- مقالات مطالعاتی و ترویجی و ساختار آن ساختار مقالات غير پژوهشي يك قاعده كلي در تمامي مقالات علمي اركان مقالهنویسی توضيح هر يك از مولفههاي ساختار ظاهري و فيزيكي ١- عنوان و يا موضوع ٢- هدف ٣- ساختار يا فهرست اجمالي تفاوتهاي ساختار مقاله با فهرست مقاله ٤- كليدواژه يا واژگان كليدي ٥- بدنه مقدمه شروع يك مقاله مواد و روشها (تکنولوژي پيشنهادي) بدنه اصلی مقاله نتيجه ضمن بحث پاورقي و پينوشت ٦- نتيجه نهايي ٧- چكيده ٨- فهرست منابع ٩- پيوستها و ضمائم (در صورت نياز) ب) بررسي به لحاظ ساختار محتوايي مقاله منظور از ساختار محتوايي اجمالي از نكات شاخص مورد ارزيابي نقاطي كه توسط ارزيابان مورد دقت قرار ميگيرد رعايت نكات ضروري براي نويسنده نكته ١: نقل قول نكته ٢: پرهيز از ارائه مطالبي كه تسلط نداريم ج) ادبيات نگارش و نحوه ارائه چند نكته ضروري
بسم الله الرحمن الرحيم مقدمهآنچه كه ما را به فضاي تحقيقي و يا نوشتاري در حوزه تحقيق علمي سوق ميدهد ماحصل چندين فرايند فكري و عملي است كه هر كدام به نوبه خود داراي ويژگيها و مولفههاي مخصوص به خود است. شايد هر كدام از اين مراحل و يا عمليات به تنهايي خروجي مخصوص به خود داشته باشد اما آنچه كه عامل تأثيرگذار در حوزه علمي است تحقيق و روشمند بودن آن است نه نوشتار. فرايند فكري و روشمند است كه منجر به توليد علم خواهد بود تحقيق فرآيند ساخت تركيب جديدي از مولفههاي موجود است. اختراعات و اكتشافات نيز همين است. اختراع خلق چيزي نيست بلكه كشفي است كه از پس تركيب متغيرهاي موجود ايجاد ميشود. در اين مختصر به ويژگيهاي كلي يك مقاله علمي پرداخته ميشود. البته در مواردي كه نياز به ارائه مطالبي مربوط به روش تحقيق باشد بيان خواهد شد. دقت در رعايت اين معيارها، محتواي علمي و نوشتاري ما را به سوي يك انسجام در مطالب و ارائه سوق ميدهد و امكان پذيرش آن را در فضاي علمي مانند نشريات و كنفرانسها فراهم ميسازد.
************************************** خيلي از كساني كه ميخواهند مقاله علمي يا پژوهشي بنويسند تفاوتي بين اين دو قائل نيستند. در بسياري از مقالاتي كه حتي در نشريات معتبر منتشر ميشود اساساً كار تحقيقي انجام نشده است البته جستجويي دركار بوده است ولي به اين جستجو، تحقيق گفته نميشود، گردآوري اطلاعات و تنظيم آنهاست. يكي از تفاوتهاي تحقيق با تأليف نيز همين است. تأليف گردآوري اطلاعات، تنظيم آنها و تدوين است البته در تآليف نوآوري نيز وجود دارد و خيلي از مواردي كه در مسير كار تحقيق طي ميشود در تأليف نيز خواهد بود. تحقيق ارائه يك مدل جديد است. يعني با اطلاعات موجود و با استفاده از فكر خود بتوانيم كشف جديدي را انجام دهيم. در تحقيق بايد براي حل مسأله يا مشكل راهي ارائه كند تا با بكار بستن آن مشكل مرتفع شود. مقاله يا نوشتار ميتواند خروجي يك تحقيق باشد همانطور كه تدريس، تاليف، سخنراني و تبليغ ميتوانند خروجيهاي ديگر تحقيق باشند. اگر دامنه خروجيهاي كار تحقيق را وسيعتر كنيم خواهيم ديد كه كار رسانه نيز ميتواند خروجي كار تحقيقي باشد به عبارت ديگر يك تأليف، سخنراني، تدريس، تبليغ، فيلم سينمايي ميتواند بر اساس يك كار تحقيقي شكل گرفته باشد يعني پشتوانه تحقيق داشته باشد و ميتواند فقط از اطلاعات موجود استفاده كرده و نهايتاً به بياني ديگر كار خود را ارائه كند. پس اگر سخن از مقاله است منظور عمليات پژوهش نيست. نكته: آنچه كه بيانش ضروري به نظر ميرسد اين است كه لايههاي مختلفي در مقالات وجود دارد يعني يك مقاله پژوهشي از زواياي مختلفي مورد بررسي و نقد قرار ميگيرد. در هر قسمت به شرح و توضيح نكات لازم و قابل توجه خواهيم پرداخت. محورهايي كه در يك مقاله علمي بررسي می شود:
الف) بررسي به لحاظ ساختار ظاهري و فيزيكي تفاوت مقالات پژوهشی و مطالعاتی مقالات علمی را به لحاظ ساختار فيزيكي میتوان به دو دسته کلی تقسیم نمود: پژوهشی و مطالعاتی قابل ذكر است بخشي از اين ساختارها در يك يا دو صفحه به طور اجمال، نمايي از موضوع پژوهش را به تصوير ميكشد. بعد از ورود به بدنه اصلي و محتواي پژوهش، كه در اصل وارد فضاي علمي متن ميشويم خود داراري خصوصياتي است كه به شرح آنها خواهيم پرداخت. ۱- مقالات پژوهشی و ساختار آناین مقالا ت اعم از بنیادی یا کاربردی، مستخرج از یک پروژه تحقیقاتی می باشد که معمولاً به تولید علمی منجر می شود، بنابراین، دارای نوآوری علمی است و در مجلهها و مراكز معتبر علمی- پژوهشی داخل یا خارج از کشور داراي جايگاه خاصي است اين مقالات خروجي يك تحقيق روشمند است كه مدلي را ارائه ميكند. ساختار مقاله پژوهشی عنوان مقاله موضوع مقاله نام نويسنده هدف اصلي پژوهش ساختار كلي چكيده (هدف، سوال، فرضيه، جامعه، نمونه آماري، روش نمونهگيري، روش پژوهش، ابزار پژوهش، روش تجزيه و تحليل، يافتهها) به صورت اجمال. كليد واژهها (حداقل پنج كليدواژه) بدنه: مقدمه (بيان مساله، ضرورت، پيشينه پژوهش) هدفهاي پژوهش سوالات و فرضيه هاي پژوهش روش تحقيق : مواد و روشها (جامعه آماري، نمونه آماري، روش نمونهگيري، ابزار اندازهگيري) بحث و بررسي يافتههاي پژوهش (تجزيه و تحليل دادهها و بيان نتايج) توصيه نتيجه فهرست منابع: منابع بر اساس استاندارد APA به تفكيك فارسي و انگليسي ۲- مقالات مطالعاتی و ترویجی و ساختار آناین مقالات بر پایه جابهجایی، تلفیق و ترکیب دانش موجود تهیه می شوند و معمولاً به روشن شدن زوایای مسالهای کمک مینمایند، از این گونه مقالات میتوان به مقالات مروری، تدوینی، ترجمهای، تحلیلی اشاره کرد. به لحاظ ارزش علمي در بين مقالات، در این مقالههای تحلیلی ارزش و اعتبار بالاتری دارند. عنوان موضوع نام نويسنده هدف ساختار و يا فهرست اجمالي چكيده (هدف، بيان مساله، ضرورت، نتايج) به صورت اجمال. كليدواژهها (حداقل پنج كليدواژه) بدنه: مقدمه (شامل معرفي، هدف، مساله، ضرورت، سوابق پژوهشي و سوالات تحقيق) مواد و روشها بحث و نتيجه گيري توصيه: شامل · پيشنهادات كاربردي و پژوهشي فهرست منابع: بر اساس استاندارد APA به تفكيك فارسي و انگليسي يك قاعده كلي در تمامي مقالات علميپس از جستجوي فراوان در باره ساختار مقالات به محتوايي برخورد كردم كه در چندين سايت به طور مشترك آورده شده بود. البته التزام به آن از بديهيات است ولي به جهت اينكه بايد در مورد دقت قرار گيرد در اينجا نيز به طور خلاصه آورده شده است. ارکان مقاله نویسی ١- وحدت موضوع: مقاله باید حول یك موضوع مشخص نوشته شود عدم رعايت اين نكته از انسجام محتوايي موضوع ميكاهد. ٢- وحدت زمان: نویسنده باید زمان مقاله را از ابتدا تا به انتها ثابت نگاه دارد. مقايسههاي تاريخي و ارجاع به گذشته از باب نمونه و و استدلال مانعي ندارد اما سير بررسي بايد مربوط به يك زمان مشخص باشد. ٣- وحدت مكان: جامعه نمونه و بررسي موضوع در مكان و محدوده خاص بايد در كل مقال ثابت باشد. ٤- انسجام: منظور همان یكپارچگی منطقي و پيوستگي مطلب است. (در قسمت محتوايي توضيح داده شده است). ٥- استنتاج: نتيجهگيري در پايان مقاله و يا ضمن بحث براي رساندن خوانده به هدف ضروري است (اين مطلب به طور كامل در قسمت نتيجه گيري شرح داده شده است). ************************************** توضيح هر يك از مولفههاي ساختار ظاهري و فيزيكييک مقاله تحقيقی به طور کلی میتواند در برگيرنده ساختاری مشابه ساختار زير باشد. عنوان يا موضوع یكی از مهمترین بخشهای یك مقاله و معرف كل مقاله است. عنوان يكي از اجزاء اصلي است كه در خيلي از موارد به جهت مغايت آن با موضوعات نوشته شده در مقاله باعث مردوديت توسط متخصصين و ارزيابان ميگردد. گاهي از اوقات هر دو با هم در يك مقاله قرار ميگيرند در اينصورت عنوان ميتواند مفهومي كلي باشد ولي موضوع بايد دقيقاً به مسأله بپردازد. در اينگونه موارد عنوان جذاب و كمي دورتر از موضوع انتخاب ميشود و با دقت در موضوع، عنوان انتخاب شده، معني اصلي خود را آشكار ميكند ولي بايد دقت كرد كه بيربط نباشد. عنوان به عنوان تابلوي يك مغازه اولين و شاخصترين نشانگر محتواست كه حس و كنجكاوي خواننده را بر ميانگيزاند. در صورتي كه يكي از آنها (عنوان يا موضوع) فقط انتخاب شود بايد داراي خصوصيات زير باشد: • پرهيز از عنوانهای کلی و روزنامهای؛ • استفاده از صفت و موصوفهای لازم برای گوياتر نمودن عنوان؛ • دارا بودن جذّابيت برای جذب مخاطب؛ • فشرده و مختصر و يادآوردنی؛ • دوري از پيش داوري، مثل علل عقب ماندگي مسلمانان؛ • پرهيز از اصطلاحات نامأنوس و اختصار؛ • توجه به اين نکته که عنوان يک برچسب است نه جمله. • با توجه به اينكه در تحقيق عموماً موضوع تحديد ميشود اين دامنه (جامعه هدف) در عنوان آشكار شود، مثل بررسي ميزان ارتباطات در گسترش مواد مخدر در دبيرستانهاي پسرانه. • اگر مفاهيمي در توصيف انجام كار نقش موثر داشته در عنوان ذكر شود. • عنوان نبايد نتيجه تحقيق را به صورت ثابت شده و قطعي بيان كند مثال عنوان: گوهري در صدف موضوع: نقش حجاب در شكلگيري شخصيت نوشتن هدف به عنوان يك جمله مسير اصلي تحقيق را نشان ميدهد خواننده مطلب در همان ابتدا تصميم خود را براي خواندن مقاله ميگيرد. (دقت داشته باشيد: هدف با نتيجه متفاوت است. هدف در يك جمله كوتاه مسير را مشخص ميكند و نتيجه اثبات قطعي تحقيق را به صورت كامل نشان ميدهد) آنچه كه حركت مرحله به مرحله در تحقيق نشان ميدهد ساختار يا فهرست تحقيق است. وجود ساختار منطقي نشان از تفكر منطقي محقق و روش درست او حكايت دارد. ساختار با فهرست متفاوت است در مقالات كوتاه از ساختار استفاده ميكنند و در مقالات مفصل تر از هم ساختار و هم فهرست بكار گرفته ميشود. آنچه كه ضروري است ترتيب منطقي ساختار و يا فهرست اجمالي است كه بايد با متن يكي باشد. تفاوت های ساختار مقاله با فهرست مقاله ساختار ميتواند مفهوم اصلي چند صفحهي به هم مرتبط باشد اما فهرست بايد به صورت جزئي با محتوا انطباق داشته باشد. ساختار ميتواند شماره صفحه نداشته باشد اما فهرست شماره صفحه دارد كه دقيقاً بايد بر عنوان فهرست منطبق باشد. ساختارها زير مجموعههاي ريزتري دارند كه شايد در متن به صورت مشخص نباشد اما فهرست همان زير مجموعهها به صورت مشخص است. كليدواژهها، مفاهيم اصلي يك مقاله هستند كه بيشترين تكرار را دارند البته كلمات ربط و اضافه و افعال شامل آنها نميشود. صفت و موصوف و مضاف و مضاف اليهها به عنوان كليدواژه استفاده ميشوند. عنوان مقاله، و موضوع آن در صورتي كه جمله نبوده و مرتبط باشند كليدواژه محسوب ميشوند. كليد واژه، يك كلمه تا حداكثر 3 كلمهاي است و در جستجوها به عنوان پل ارتباط بين جستجوگر و مطلب قرار گرفته و او را به محتوا ميرساند. نويسنده کلماتي که اصل مقاله بر اساس آن نوشته شده است را به عنوان واژگان كليدي معرفي ميكند. و جستجو گر با استفاده از كلمات اصلي ذهني خود به دنبال مقاله ميگردد. پس دقت هر چه بيشتر در اين كار، راه را براي دسترسي آسانتر به مقاله ما باز ميكند. هر چه كليدواژهها كليتر باشد دامنه جستجوي اطلاعات بيشتر خواهد بود. عموماً در تحقيقات ميداني وسيع و بنيادي از كلمات كلي استفاده ميكنند هر چند اطلاعات به دست آمده خيلي زياد است ولي از اتقان بيشتري برخوردار خواهد بود. براي پيدا كردن اطلاعات با دامنه كم از كلمات تركيبي (2كلمه يا سه كلمه باهم) استفاده ميكنيم. مثال: رسانه (دامنه بسيار گسترده)، رسانه و كودكان (دامنه محدودتر)، نقش رسانه و كودك(دامنه بسيار محدودتر) مقدمه مقاله در چند جمله يا پاراگراف توجيهگر و نقشه تحقيق است. ادبيات مناسب در مقدمه باعث خواهد شد تا خواننده در همان ابتدا انگيزه مطالعه پيدا كند. مقدمه بخشي از يك مقاله است كه بيان كننده علل بررسي اين موضوع، انگيزه آن، هدف و سابقه تحقيق در آن ذكر شده است. مقدمه بايد به طور اجمال به سوال اصلي و سوالات فرعي بپردازد. عدهاي مقدمه را جزء يك مقاله نميدانند ولي واقع اين است كه مقدمه بخشي از مقاله تحقيق ماست. مقاله خود ميتواند داراي دولايه باشد. يك لايه كه در آن به بررسي روش كلي كار كه شامل ادبيات موضوع، ارائه تئوريها، روند و سير تحقيق، محدوده زماني كار، مشكلات و شيوه كار و اهداف بسيار كلان آن باشد كه اين بخش ميتواند به عنوان پيشگفتار نيز آورده شود. لايه ديگر محل ورود به بحث اصلي است كه بخشي از مقاله ما خواهد بود. نكاتي كه بايد در مقدمه رعايت شود: تعريف مسئله (بيان هدف) به طور صريح و روشن، و قلمرو تحقيق؛ و بيان زواياي مختلف ديگر مسأله چيستي مسأله طرح اهميت و ضرورت آن؛ طرح سوابق تاريخی موضوع و بررسي تفاوت اين پژوهش با كارهاي قبلي؛ علل بررسي موضوع و اثر نبود آن (طرح مشكل و آثار آن) طرح سوالاتي كه مقاله به آن پاسخ خواهد داد (ابعاد مختلف مسأله) تاثير نتايج تحقيق در وضع فعلي ارائه اجمالي فرضيه روش تحقيق: مواد و روشها ( نحوه گردآوري دادهها به چه صورتي بوده است: جامعه آماري و ويژگيهاي آن، نمونه آماري، حجم نمونه، منطق انتخاب آنها، روش نمونه گیری و علت انتخاب روش، ابزار جمع آوری اطلاعات، گروههای موجود در طرح و نحوه کنترل متغیرها، اعتبار وپایایی، روش تحلیل داده ها ودلیل انتخاب آزمون های آماری) تعريف متغيرها طرح طبقهبندیها و شاخههای مرتبط با موضوع؛ ارائه تعاريف اصطلاحات اصلی و علائم و اختصارات؛ مقدمه بايد از تعارفات و ابهام به دور بوده و به صورت كاملا شفاف، نمايي از كل مقاله ايجاد كند. مروری کلی بر مقاله. اين بخش میتواند با بخش بعدی ترکيب شود. اين مطلب از مواردي است كه عموماً نويسندگان تا زهكار به عنوان يك مشكل از آن ياد ميكنند. نظر به اهميت آن مطلب زير از سايتي ديگر آورده شده است «آغاز مقاله از مهمترین بخشهای یك مقاله است. زیرا همین بخش است كه مخاطب را به خواندن ادامه مطلب جلب میكند. در واقع شروع یك مقاله، حكم ویترین آن مقاله را دارد. اما همین قسمت یكی از سختترین بخشهای مقالهنویسی است. بیشتر مشتاقان مقالهنویسی نمیدانند چگونه نوشتار خود را آغاز كنند. برای این بخش از مقاله روشهای مختلفی وجود دارد: ١- ساده، مستقیم و خبری: در این نوع مقدمه، نویسنده در ابتدا موضوع را برای خواننده مطرح یا خبری را كه در مورد آن به ارائه نظر میپردازد، بیان میكند و در یك جریان منطقی - تشریحی با نتیجهگیری مقاله را به پایان میبرد. مثال ١: «مراكش، همسایهی نگران الجزایر، كشوری كه به بیماری تروریسم مبتلاست از اوایل ماه سپتامبر، از مرزهای شرقیاش بیشتر مراقبت میكند. مراكش برای مسافران الجزایری روادید وضع كرد. دولت الجزایر نیز بیدرنگ به اقدام تلافیجویانه دست زد.» مثال ٢: «قانون جدیدی برای مطبوعات وضع كردهاند كه من هنوز شأن نزول آن را نمیدانم. اگر سمع قبول و همدلی و تفاهمی وجود داشته باشد با همان قانون قدیم هم میشد خیلی كارها كرد.» دقت شود شكل مستقیم و خبری با خبردهی صرف تفاوت دارد. به عبارت دیگر خبردهی در آغاز مقاله باید با ظرافت مقالهنویسی همراه باشد. ٢- نقل قول و اقتباس از افكار و عقاید دیگران: در این نوع مقدمه، نویسنده با یك جمله یا بند از نوشته یا افكار مشاهیر علمی، ادبی، مذهبی و... مقاله را آغاز میكند. ممكن است نقل قول از یك آدم غیرمشهور و عادی هم باشد اما در هر حال نقل قول باید با موضوع مقاله مرتبط باشد. مثال ١: «سخن كارل پوپر- دانشمند اتریشی- است كه خطرناكترین اندیشه سیاسی آرزوی خوشبخت ساختن انسان است و مصیبت زندگی این است كه كوشش برای ساختن بهشت همیشه به ایجاد دوزخ منجر شده است.» مثال ٢: «دكتر عباس میلانی در پیشگفتار كتاب «تجدد و تجدد ستیزی»، تجدد را همزاد انقلابی علمی معرفی میكند و آنگاه مقالهنویسی را مولود و نمود تجدد میخواند، او در ادامه مقالهنویسی را ملازم فردگرائی میآورد كه خود زائیده و زایندهی تجدد است.» ٣- امثال و حكم و روایات: نویسنده میتواند مقاله را با یك مثل، حكایت یا روایت آغاز كند. بدیهی است این مثل یا حكایت باید همآوا با موضوع و هدف مقاله انتخاب شود: مثال ١: «میگویند ترس برادر مرگ است ولی كسی نگفته پدر و مادرش كیست. پدر ترس جهل است. تا انسان نسبت به كسی و چیزی، یا محل و موضوعی بیاطلاع نباشد از آن نمیترسد.» مثال ٢: «از قدیم گفتهاند سگ زرد برادر شغال است. ظاهراً حكایت این روزهای ما هماهنگی تام و تمامی با این مثل قدیمی دارد.» ٤- شعر: آوردن قطعه شعری از شاعران كهن و نو به جذابیت مقاله كمك میكند. در واقع شعر بیشترین معنا را با كمترین واژهها ادا میكند. قطعه شعر میتواند هدف نویسنده را از مقاله در ابتدای نوشتار بیاورد. مثال ١: «چه گامهایی نه از بیم تیر سربی دشمن كه از بیم تیر طعنهی یاران خویشتن در راه مانده است. (حمید مصدق) آیا میدانید كه نشریه یا كتاب چطور منتشر میشود. خیلی ساده است. عدهای از انسانهای بزرگ (یعنی تنومند) به جنگل میروند...» مثال 2: «اولین نامهی تبریك كه رسید یادم آمد كه هشت سال تمام از انتشار نگین میگذرد. با این شماره وارد نهمین سال میشویم یعنی سرگذشتی كه در نیمه اول خرداد ١٣٤٤ شروع شد هنوز هم ادامه دارد. اشك عارف ز سر گذشت و گذشت / صد چنین سرگذشت میگذرد در بدترین شرایط حالی و مالی بود كه انتشار نگین را شروع كردم.» ٥- وصفی: مقالهنویسانی كه قلمشان دارای قدرت تصویرپردازی و تشریح است معمولاً از این روش برای شروع مقاله استفاده میكنند. این روش برای توصیف یك واقعه یا صحنه و عینیت بخشیدن به موضوع و خواننده را در صحنه قرار دادن، مورد استفاده قرار میگیرد. مثال: «تراژدی بوسنی به خونهای ریخته شدهی مردم و ویرانی یك كشور، محدود نمیشود. میراث واقعی جنگ بوسنی بطور مسلم در سرزمینهای دوردست، سالها احساس خواهد شد.» مواد و روش ها( تکنولوژي پيشنهادي) در این قسمت از مقاله چگونگی و روش انجام پژوهش توضیح داده می شود. خواننده بايد بتواند تا با خواندن قسمت مواد و روشها، از کليه فعاليت ها، اعم از چگونگي نمونه گيري (انتخاب نمونهها) جامعه هدف و مراحل اجرائی پژوهش و نحوه تجزیه و تحلیل دادهها ذکر میشود. در این قسمت در مورد تغییر بیشتر بحث شده و روش اندازهگیری و میزان دقت و چگونگی کنترل آنها گفته می شود. گاهی روش کنترل و چگونگی رعایت مسائل اخلاقی نیز باید ذکر شود تجربيات کسب شده و علوم جديد مطرح شده آگاهي يابد. نياز است تا از کليگويي در اين قسمت خودداري شده و روند اعلام مطالب بصورت منطقي و کاملاً علمي صورت گيرد. پراکندهگويي در اين قست باعث سردرگمي خوانندگان خواهد شد. ارايه راهکارهاي کاملاً علمي و استناد به تجربيات کسب شده از عوامل موفقيت نگارش بخش مواد و روشهاست. در بخش مواد و روشها ميتوان بخشهاي مرتبط با موضوع مقاله را بطور جداگانه و با عناوين مشخص مطرح نمود. براي مثال اگر عنوان مقاله در خصوص ايجاد زهکش سراسري باشد، مي توان در قسمت مواد و روشها از عنواني تحت عنوان: «چگونگي اجراي زهکش»، «مصالح بکار گرفته شده»، «چگونگي ايجاد درياچههاي مصنوعي جهت تخليه زه آبها» و ديگر موارد مرتبط استفاده نموده و در خصوص هر کدام از آنها توضيحاتي جامع و مستند را ارايه داد. · متشکل از يک تا چند بخش و در برگيرنده اصل تحقيق. نوشتار در بدنه اصلي مقاله بايد داراي شيب مناسب و رواني باشد. ابتداي مطالب بايد از پيشفرضهاي ثابت و قابل قبول شروع گردد. استفاده از نتايج گرفته شده، جملات ادعايي، پيش فرضهاي ذهني فردي و يا موارد اختلافي باعث خواهد شد كه خواننده از همان ابتدا با ذهنيت دفاعي و يا انتقادي ورود كند. معادلات منطقي و پيش فرضهاي ثابت خواننده را در ابتدا همراه خواهد كرد و با استفاده از همان مشتركات ميتوان مطالب بعدي را ثابت نمود. بدنه اصلي مقاله و يا كتاب (متن هر مقاله) متشكل از چند بخش و يا فصل مستقل است كه در يك نگاه كلي به هم مرتبط خواهند بود. درست است كه هر بخش، به مباحث مربوط به خود ميپردازد ولي هر بخش با جملاتي در اول و در آخر خود محتوا را به قبل و بعد پيوند ميزند. هر فصل نيز خود داراي بخشهاي ديگري به همين صورت است. (اگر در صورت لزوم تقسيم بندي لازم وجود داشته باشد). نكته ضروري: شروع يك مقاله با جملات كليدي و يا حتي با يك سوال كاربردي خواننده مطلب را تا انتها به دنبال خود ميكشاند. اگر خواننده مطلب با خواندن فقط چند سطر از مقاله (انتخاب عنوان و موضوع و هدف ضروري است) احساس كند پاسخ سوالات ذهني خود را در اين نوشتار پيدا ميكند به يقين تا آخر مطلب را همراه ما خواهد بود. نويسنده لازم است در مقدمه و ابتداي مقاله با جملات متقن و جذاب در خواننده ايجاد انگيزه نمايد. در ضمن هر بخش يا هر استدلال در تحقيق عموما پس از تركيب گزارهها نتايجي حاصل ميشود كه اين نتايج ما را به يك مسير اصلي كه همان هدف اصلي و يا نتجيه نهايي است هدايت ميكند اين نتايج در انتهاي هر بخش نيز به طور مشخص باعث جمعبندي آن فصل ميگردد و خواننده با يك نتيجه بدست آمده وارد فصل بعد ميگردد. پاورقي و پينوشت در موارد مختلف براي توضيح بيشتر متن و ارائه نشاني دقيق آن براي مراجعه محققين، شمارهاي در متن آورده ميشود كه توضيحات بيشتر آن در پايين صفحه ميآيد. در بعضي موارد كه ميزان پاورقي لطمه به متن اصلي وارد ميكند اين را در آخر هر بخش و يا فصل مربوطه و يا در آخر مقاله يا كتاب قرار ميدهند. در اين مورد نظرات مختلفي ارائه شده است: · عدهاي بر اين اعتقادند اكه اگر اين مطلبِ ارجاعي به پاورقي ضروري است بايد در متن اصلي در بين دو پرانتز() قرار گرفته و به طور اجمال نشاني آن آورده شود و نشاني تفصيلي آن در انتهاي مقاله به صورت فهرست منابع ذكر گردد. · عدهاي ديگر بر اين هستند كه وجود كلمات اضافي در متن باعث از هم گسستگي در محتوا خواهد شد و تمركز خواننده را از بين ميبرد. · عدهاي ديگر معتقدند در صورتي كه مطلب داراي اهميت ويژه است با ذكر اين نشاني در ميان متن بر اعتبار آن افزوده ميشود. هر آنچه كه هست نمونه اين موارد را براي استفاده آوردهايم اما اين نكته ضروري است كه در تمام متن بايد از يك شيوه و روش استفاده كرد. روش ارجاع از مجله به عنوان منبع: نـام خـانـوادگـى و نـام مـؤ لف؛ عـنـوان مـوضـوع؛ نـام مـجـله؛ دوره چندم، شماره چندم، صفحه چندم. روش ارجاع از كتاب به عنوان منبع: نام خانوادگي و نام مولف؛ عنوان (به صورت ايتاليك)؛ شهر نشر: اسم ناشر، سال نشر؛ شماره مجلد مثال: رك (يعني رجوع كنيد به): حسيني طهراني، سيد محمد حسين؛ معاد شناسي؛ مشهد: موسسه علوم و معارف اسلام، 1419 ه. ق. ج 8، ص 27. نتيجه در ساختار مقاله نشاندهنده مسير طي شده به صورت منطقي از ابتدا تا انتهاست. در اين قسمت نتايج به دست آمده بايد بسيار روان و دقيق بدون هر گونه شرح و تفسير اضافي ارائه ميگردد. اين نتيجه جمع بندي تمام نتايج گرفته شده در فصلهاست. البته بايد سعي شود كه تكرار نتايج فصلها نباشد.
شايد بتوان چكيده را در يك جمله اينگونه تعريف كرد: «چكيده همان مقاله است اما در چند سطر» بعد از عنوان مقاله چكيده بيشترين خواننده را به خود اختصاص ميدهد. كساني كه وقت مطالعه كل مقاله را ندارند، ارزيابان مقاله و كساني كه اساساً به دنبال حل مشكل خود در مقاله ميگردند از خوانندگان چكيده هستند. در اكثر موارد، چكيدهها به عنوان اطلاعات جامع ومختصر در بانكهاي اطلاعاتي الكترونيكي قرار گرفته و به صورت «خلاصه و يا مجموعه مقالات» چاپ ميشوند. نكاتي كه در چكيده بايد رعايت شود. · معرفی کلی و گويای تحقيق شامل بيان: هدف و قلمرو تحقيق، اهميت کلّی تحقيق، مروری فشرده بر ساختار مقاله، اشاره کلّی به نوآوریها و دستاوردهای مقاله، فرضيه، سوال اصلي؛
فهرست مجلات: نـام خـانـوادگـى و نـام مـؤ لف، تاريخ انتشار، عنوان مقاله (به صورت درشت)، نام مجله، شماره مجله. فهرست كتابها: نام خانوادگى و نام مؤ لف، سـال انـتـشـار، عـنـوان كـتـاب، محل چاپ: نام ناشر، تـاريـخ و نـوبـت چـاپ. قابل دقت است در ذكر منابع كتاب، قرآن كريم، نهج البلاغه و صحيفه سجاديه خارج از ترتيب فهرست الفبايي به صورت مستقل در ابتداي عناوين ذكر ميشود. مثل نمونه زير: قرآن كريم نهج البلاغه ساروخاني باقر؛ روشهاي تحقيق در علوم اجتماعي؛ تهران: پژوهشگاه علوم انساني ومطالعات فرهنگي، 1379. واسطي شيخ عبدالحميد، راهنماي تحقيق بر اساس نگرش اسلام به علم و هستي؛ قم: انتشارات دارالعلم، 1381. ٩- پيوستها و ضمائم (در صورت نياز): • ارائه مطالب ضروری برای فهم و پشتيبانی از مطالب اصلی مقاله، نمودارهاي مكمل، عكسها و... ************************************** ب) بررسي به لحاظ ساختار محتوايي مقاله منظور از ساختار محتوايينويسنده مقاله براي تبيين و توضيح مطالب خود از جملات، پاراگرافها، فصل ها و بخشهاي مقاله و يا كتاب استفاده ميكند. نويسنده مسير كار خود و نقاط هدفگذاري شده را مد نظر دارد و با استفاده از جملات، خواننده را به سوي آن سوق ميدهد. اين جملات بايد از قبل براي نويسنده كاملاً روشن باشد تا در تدوين از مسير اصلي خارج نشود اين نقاط در ارزيابي توسط ارزيابان شناسايي شده و بارم گذاري ميگردد. اجمالي از نكات شاخص مورد ارزيابي١- جملاتي كه بيانگر نيازي است كه متن براي پاسخگويي به آن است. ٢- جملاتي كه بيانگر هدف مؤلف است. ٣- جملاتي كه زمينهسازي است. ٤- جملاتي كه بدنة مطلب است. ٥- جملاتي كه بيانگر توصيهها و نتايج مؤلف است. در هر يك از محورهاي پنجگانة فوق، سه گونه جمله وجود دارد: (دقت شود كه خواننده انسجام واتقال مطالب در از وجود چنين جملاتي دريافت ميكند.) أ- جملاتي كه بيانگر ادعاهاست. ب- جملاتي كه بيانگر استدلالهاست. ج- جملاتي كه بيانگر نقدها و ارزيابيهاست. نقاطي كه توسط ارزيابان مورد دقت قرار ميگيردكشف شعار اصلي و جمله مركزي متن كشف جملات كليدي (جملاتي كه اگر حذف شوند مقصود متن از بين خواهد رفت) كشف قياسهاي منطقي كه در تركيب جملات به كار رفته است : تركيبهاي بيانگر منطقي بودن مطلب تركيبهاي بيانگر مفيد بودن مطلب تركيبهاي بيانگر برتر بودن مطلب رعايت نكات ضروري براي نويسنده
الف- مرتبط بودن مطالب و کامل بودن تمام موضوعات مطرح شدهاند. استدلالها و بحثها در کليت متن مرتبط هستند. منابع و مراجع ادبيات تحقيق آورده شدهاند. منطق و پيوستگی بين استدلالها رعايت شده است. ب- برخورداری از يک سازمان منسجم: • مقاله از يک ساختار شفاف مفهومي برخوردار است. •عنوانها و زيرعنوانهای مناسب، صحيح و مرتبطی به کار برده شدهاند. • نظام ارجاع دهي با ثبات و مناسب است. پ- برخورداری از يک محوريّت تحقيقی در کلّيت و ترکيب مقاله: • تفکر خلاق، ترکيب و استدلال ظهور و بروز دارد. • دقت فکري در باره عنوان اصلي ديده ميشود. • مفاهيم مرتبط به نحو مناسبي تحقيق شدهاند. • استدلالها و اثباتها به وسيله مدارک و مستندات يا ارجاعات پشتيباني شدهاند. • شواهد کافی براي فهم موضوع وجود دارد. • ادبيات تحقيق مورد نقد و تحليل قرار گرفتهاند. نكته ١: نقل قولمـى تـوان بـه يـكى از چهار شكل زير، يادداشت هاى تهيه شده و اطلاعات به دست آمده از منابع گـونـاگون را در متن مقاله به كار برد: الف) شرح و بسط، كه در اين روش، مفهوم مطلب اخذ شـده از مـنـابـع ديگر را گرفته و به صورت مشروح و مبسوط با كلمات خودمان مى نويسيم و محتواى آن را با لحن و سبك نوشته خود هماهنگ مىسازيم. ب) فـشـرده و چـكـيـده، كه از طريق آن مفهوم و محتواى مطلب را از منابع گرفته و به صورت چكيدهاى ناب با حدّاقل كلمات، به گونهاى رسا و گويا بيان مىكنيم. ج) خلاصه، كه در اين حالت اگر قصد اخذ مطلبى از منبعى داريم كه طولانى بوده و از نظر اطـلاعـاتـى چـنـدان دقيق به نظر نمى رسد و يا از نظر گوهر كلام، محتوا و سبك و لحن و غيره داراى اهـمـيـت خـاصـى نـيـسـت، مـى تـوان آن را خـلاصـه كـرده و يـا فـهـرسـت وار بـه دنبال يكديگر بنويسم. د) نـقـل قـول مـسـتـقـيـم، كـه در ايـن حـالت مـحـقـق گـفـته يا نوشته فردى را بدون هيچ تغييرى داخل علامت برجسته نما يا گيومه « » قرار مى دهد. دقت شود اين مورد در سه مرحله ظاهري، تحليل محتوايي و ويرايش مورد دقت قرار ميگيرد. نكته ٢: پرهيز از ارائه مطالبي كه تسلط نداريمبرخي از مقالات به جهت بهره گيري از مستندات گوناگون و يا استفاده از فرمولهاي مختلف رياضي، نياز به تحليل و تجزيه نتايج کسب شده دارند. مطرح شدن اين قسمت از مقاله، نياز به تسلط نگارنده و آشنايي دقيق با موضوع دارد.
************************************** رعايت ملاحظات دستوری در جملات و سعی در نوشتن جملات کوتاه و گويا؛ ادبيات متن بايد علمي باشد، عاميانه نويسي، سبك داستان و رمان، معما گونه و.... مطلوب نيست. سعی جدی در ثبات رويههای اتخاذ شده در نوشتار مقاله (مانند اندازه حروف، ضخامت خطوط در جداول و شکلها، نوع خطوط لاتين در کلمات لاتين, فاصله شمارهها با متن يا روابط)؛ شمارهگذاری عنوان بخشها و زيربخشها؛ شمارهگذاری روابط و فرمولها؛ ارائه شرح مفيد و گويا در بالای جداول و پائين شکلها؛ شماره گذاری جداول و شکلها به طور جداگانه؛ ارجاع دهی به هر جدول و يا هر شکل در متن از طريق شماره مربوطه؛ رعايت دندانهگذاری مناسب به منظور تفکيک بهتر و خواناتر نمودن نوشتار؛ پرهيز از شکستهشدن کلمات در دو خط متوالی (نظير «می» در آخر خط و «شود» در ابتدای خط بعدی) در اين موارد از نيم فاصله بايد استفاده شود (نظير مي شود به: ميشود)؛ پرهيز از کپیکردن تصاوير ناخوانای مراجع و منابع، سعی در بازطراحی آنها با ذکر دقيق مأخذ در ذيل آنها. علامتگذاريها بايد در كل مقاله به يك صورت انجام گيرد. به عنوان مثال:... در عرصة كار فرهنگي، كليه نهادها بايد توسط.... در عرصهي كار فرهنگي، كليه نهادها بايد توسط.... پيشنهاد ميشود در اين موارد از يكي از كتابهاي آئين نگارش و ويرايش استفاده گردد و يك نظام واحد در كل مقاله حاكم باشد. تمامي آدرسدهيها به لحاظ تقديم و تقدم در ذكر منابع بايد از شيوه واحد پيروي كند. و در ابتدا و يا در انتهاي مقاله، منبع اصلي آئين نگارش ذكر گردد. چند نكته ضروري
· کلام پايانی: در صورتي كه نويسنده در انتظار دريافت نقدها و تجارب ديگران باشد در كلام پاياني خوانندگان را به اين منظور راهنمايي كرده و از نظرات آنها استقبال ميكند. · سپاسگزاري: انجام هر تحقيق و فعاليت علمي مرهون آموزش، راهنمايي و همراهي بزرگان و اساتيدي است كه كم و بيش محقق را در راه رسيدن به جهش فكري و علمي راهنما بودند. تقدير و سپاس از آنها به ارزش معنوي و علمي ميافزايد و نشان از قدرداني اوست.
موضوعات مرتبط: مقاله ومجلات علمی پژوهشی، مجلات علمی scientific journals، مقاله علمی پژوهشی [ یکشنبه یکم دی ۱۳۹۲ ] [ 2:55 ] [ مدیر گروه ]
|
درباره وبلاگ  مرکز اطلاعات تحقیقات رفتاری Behavioral Research Information Center BRIC "BRIC" Religion. Value. Believe. Behavior. Generation. Gender. Knowledge. Community. Nation. People. Clothes. Culture. Behavioral Sciences. Social Psychology. Statistics. Assessment and measurement. Questionnaire. Scale. Method. Education. Women. Men. Work . Social role. Parents. Norm. R. Research دین ارزش اعتقاد رفتار نسل جنسیت دانش جامعه ملت مردم لباس فرهنگ علوم رفتاری روانشناسی اجتماعی آمار سنجش و اندازه گیری پرسشنامه مقیاس روش آموزش زنان مردان کا ر نقش اجتماعی خانواده پدرمادر هنجار تحقیق.پژوهش | |
| [ طراحی : ایران اسکین ] [ Weblog Themes By : iran skin ] | ||