تاريخچه حجاب و عفاف در اديان و اقوام گذشته

گوهرحجاب

بنا بر گواهي متون تاريخي، در اكثر قريب به اتفاق ملت‌ها و آيين‌هاي جهان، حجاب در بين زنان معمول بوده است؛ هر چند در طول تاريخ، فراز و نشيب‌هاي زيادي را طي كرده و گاهي با اعمال سليقه حاكمان، تشديد يا تخفيف يافته است، ولي هيچ گاه به طور كامل از بين نرفته است. مورخان به ندرت از اقوام بدوي كه زنان شان داراي پوشش مناسب نبوده و يا به صورت برهنه در اجتماع ظاهر مي‌ شدند، ياد مي ‌كنند.

دانشمندان، تاريخ حجاب و پوشش زن را به دوران ما قبل تاريخ و عصر حجر نسبت مي‌ دهند. كتاب «زن در آينه تاريخ» پس از طرح مفصل علل و عوامل تاريخي حجاب، مي‌ نويسد: با توجه به علل ذكر شده و بررسي آثار و نقوش به دست آمده، پيدايش حجاب به دوران پيش از مذاهب مربوط  مي ‌شود؛ و به اين دلايل، عقيده  عده ‌اي كه مي‌ گويند «مذهب» موجد حجاب مي ‌باشد، صحت ندارد، ولي بايد پذيرفت كه در دگرگوني و تكميل آن بسيار موثر بوده است.

1. پوشش زن در يونان و روم باستان

دايره ‌المعارف لاروس درباره پوشش زنان يونان باستان مي ‌گويد: زنان يوناني در دوره‌هاي گذشته، صورت و اندام شان را تا روي پا مي‌ پوشاندند. اين پوشش در جزاير كورس و امرجوس و ديگر جزاير ساخته مي ‌شد. زنان فنيقي نيز داراي پوششي قرمز بودند. سخن درباره حجاب، در لابلاي كلمات قديمي ‌ترين مولفين يوناني نيز به چشم مي‌ خورد؛ حتي «بنيلوب» (همسر پادشاه «عوليس» فرمانرواي ايتاك) نيز با حجاب بوده است. زنان شهر «ثيب» داراي حجاب خاصي بوده ‌اند، بدين صورت كه حتي صورت شان را نيز با پارچه مي ‌پوشاندند. اين پارچه داراي دو منفذ بود كه جلوي چشمان قرار مي ‌گرفت تا بتوانند ببينند. در «اسپارته» دختران تا موقع ازدواج آزاد بودند، ولي بعد از ازدواج خود را از چشم مردان مي‌ پوشاندند. نقش‌هايي كه بر جاي مانده، حكايت مي ‌كند كه زنان سر را مي‌ پوشانده، ولي  صورت‌هايشان باز بوده است، و وقتي به بازار مي ‌رفتند، بر آنان واجب بوده است كه صورت‌هايشان را بپوشانند؛ خواه باكره و خواه داراي همسر باشند. حجاب در بين زنان سيبري و ساكنان آسياي صغير و زنان شهر ماد (و فارس و عرب) نيز وجود داشته است. زنان روماني از حجاب شديد تري برخوردار بوده‌ اند، به طوري كه وقتي از خانه خارج مي‌ شدند، با چادري بلند تمام بدن را تا روي پاها مي ‌پوشاندند .

يكي از تاريخ نويسان غربي نيز شواهد زيادي دال بر وجود حجاب در بين زنان يونان و روم باستان آورده است. او درباره «الهه عفت» كه يكي از خدايان يونان باستان است، مي‌ گويد: «آرتميس»، الهه عفت است و عالي‌ ترين نمونه (و الگو براي) دختران جوان به شمار مي‌ آيد. داراي بدني نيرومند و ورزيده و چابك و به زيور عفت و تقوا آراسته است. همچنين در باره مردم يكي از قبايلي كه نهصد سال قبل از ميلاد زندگي مي‌ كرده‌اند، آمده است : «بالاتر از ارمينان و در كنار درياي سياه، «سكاها» بيابانگردي مي‌ كردند. آنها مردم وحشي و درشت اندام قبايل جنگي نيمه مغول و نيمه اروپايي بسيار نيرومندي بودند كه در ارابه به سرمي‌ بردند و زنان خود را سخت در پرده نگاه مي ‌داشتند.» اين مورخ در جاي ديگر مي‌ گويد: «زنان فقط در صورتي مي‌ توانند خويشان و دوستان خود را ملاقات كنند و در جشن‌هاي مذهبي و تماشاخانه‌ها حضور يابند كه كاملا  در حجاب باشند. همچنين از قول يكي از فلاسفه يونان باستان، در باره شدت پوشش زن، نقل  ميكند: نام يك زن پاكدامن را نيز چون شخص او بايد در خانه پنهان داشت.

2 .پوشش زن در ايران باستان

در مورد پوشش زنان ايران باستان، مطالب زيادي در تاريخ وجود دارد. ويل دورانت در باره پوشش زنان ايران باستان و اينكه حجاب بسيار سختي در بين آنان رايج بوده است، مي‌ گويد: «زنان طبقات بالاي اجتماع جرات آن را نداشتند كه جز در تخت روان  روپوش‌ دار از خانه بيرون بيايند. زنان شوهر دار حق نداشتند هيچ مردي را، ولو پدر يا برادرشان باشد، ببينند. در نقش‌هايي كه در ايران باستان بر جاي مانده، هيچ صورت زني ديده نمي ‌شود و نامي از ايشان به نظر نمي ‌رسد.» از دائره‌المعارف لاروس نيز به دست مي‌ آيد كه حجاب در بين مادها و پارس‌ها وجود داشته است. همچنين در تفسير اثني‌عشري آمده است: « تاريخ نشان مي ‌دهد كه حجاب در فرس قديم وجود داشته است.» مداركي  كه بيانگر حجاب زنان ايران باستان است، نشان مي ‌دهد زنان در دوره‌هاي مختلفي چون دوره مادها، پارسي‌ها (هخامنشيان)، اشكانيان و سامانيان داراي حجاب و پوشش بوده‌اند.

3. پوشش زن در اديان بزرگ الهي

حجاب در شريعت حضرت  ابراهيم (ع)

در آيين مقدس حضرت ابراهيم (ع) مسئله پوشش زنان، حائز اهميت بوده است. در كتاب تورات چنين مي ‌خوانيم: «رفقه چشمان خود را بلند كرده و اسحاق را ديد و از شتر خود فرود آمد، زيرا از خادم پرسيد: اين مرد كيست كه در صحرا به استقبال ما مي ‌آيد؟ خادم گفت: آقاي من است. پس برقع خود راگرفته، خود را پوشانيد.» از اين بيان روشن مي‌ شود كه پوشش زن در مقابل نامحرم در شريعت حضرت ابراهيم (ع) وجود داشته است؛ زيرا «رفقه» در مقابل اسحاق كه به او نامحرم بود، از شتر پياده شد و خود را پوشاند تا چشم اسحاق به او نيفتد.

حجاب در آيين يهود

در اصول اخلاقي «تلمود» كه يكي از كتاب‌هاي مهم ديني و در حقيقت فقه مدون و آيين نامه زندگي يهوديان است، آمده: «اگر زني به نقض قانون يهود مي ‌پرداخت، چنانچه مثلا   بي‌ آنكه چيزي بر سر داشت به ميان مردم مي‌ رفت و يا در شارع عام، نخ  مي ‌رشت يا با هر سنخي از مردان درد دل مي‌ كرد يا صدايش آن قدر بلند بود كه چون در خانه ‌اش تكلم مي‌ نمود، همسايگانش مي ‌توانستند سخنان او را بشنوند، در آن صورت مرد حق داشت بدون پرداخت مهريه، او را طلاق دهد.»

حجاب در آيين مسحيت

در كتاب انجيل آمده است: پولس در رساله خود به قدنتيان تصريح  مي‌ كند: «اما مي‌ خواهم شما بدانيد كه سر هر مرد، مسيح است و سر زن، مرد و سر مسيح، خدا. هر مردي كه سرپوشيده دعا كند سر خود را رسوا مي‌ نمايد. اما هر زني كه سربرهنه دعا كند، سر خود را رسوا مي ‌سازد؛ زيرا اين چنان است كه تراشيده شود. زيرا اگر زن نمي‌ پوشد، موي را نيز ببرد و اگر زن را موي بريدن يا تراشيدن قبيح است، بايد بپوشد؛ زيرا كه مرد را نبايد سر خود را بپوشد چون كه او صورت و جلال خداست، اما زن جلال مرد است؛ زيرا كه مرد از زن نيست، بلكه زن از مرد است و نيز مرد به جهت زن آفريده نشده، بلكه زن براي مرد. از اين جهت زن مي‌ بايد عزتي بر سر داشته باشد، به سبب فرشتگان... در دل خود انصاف دهيد آيا شايسته است كه زن ناپوشيده نزد خدا دعا كند.» پس در جايي كه براي دعا بايد سر زن پوشيده باشد، به هنگام روبرو شدن با نامحرم پوشش سر  لازم ‌تر خواهد بود. و نيز در انجيل، در رساله پولس، به تيموتاووس مي ‌گويد: «و همچنين زنان خود را بيارايند به لباس حيا و پرهيز، نه به زلف‌ها و طلا و مرواريد و رخت گرانبها، بلكه چنان كه زناني را مي‌ شايد كه دعواي دينداري مي‌ كنند به اعمال صالحه.»   

 منبع : سايت حوزه